آرتریت روماتوئید چیست؟

آرتریت روماتوئید

آرتریت روماتوئید به علت ایجاد التهاب در مفاصل یا سایر بافتهای داخلی ایجاد می شود. آرتریت روماتوئید با شایعترین شکل آرتریت یعنی آرتروز تفاوت دارد. از هر 100 نفر یک نفر مبتلا به آرتریت روماتوئید می شود. زنان تقریباً 3 برابر مردان احتمال ابتلا به آرتریت روماتوئید دارند. علت قطعی بروز آرتریت روماتوئید مشخص نشده است. این بیماری ارثی نیست، اما در اغلب خانواده ها عده ای به این بیماری مبتلا هستند. آرتریت روماتوئید یک بیماری خود ایمنی است، یعنی سیستم ایمنی بدن به سلول های خود بدن حمله می کند. در بیماری آرتریت روماتوئید، این مسئله باعث بروز التهاب و ایجاد علائمی مثل دردف سفتی و تورم در مفاصل می شود. برخلاف آرتروز که محدود به مفاصل است، آرتریت روماتوئید می تواند تمام بدن را مبتلا کند.

علاِئم آرتریت روماتوئید


افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید ممکن است علاوه بر داشتن درد مفصل و تورم، خسته و ضعیف باشند و دردهای عضلانی در کل بدن داشته باشند. سایر علائم ممکن است شامل التهاب چشم و گره های زیر پوستی باشد. روند بیماری آرتریت روماتوئید به طور وسیعی متنوع است. برخی مواقع ممکن است به نظر برسد که بیماری حالتی نهفته یافته است، سپس به صورت ناگهانی شعله ور شود و حتی فعالیت های ساده ی روزمره همانند راه رفتن یا لباس پوشیدن را مشکل سازد. در برخی افراد، آرتریت روماتوئید می تواند به غضروف و استخوان اطراف مفاصل آسیب رسانده یا آنها را تخریب کند. این مسئله ممکن است باعث صدمه ی دائمی شود. بسیاری از محققین اعتقاد دارند که این صدمه می تواند در مراحل اولیه ی روند بیماری روی دهد و در نتیجه مداخله ی زودهنگام پزشک را توصیه می کنند. اگر چه هنوز علاجی برای آرتریت روماتوئید وجود ندارد، شروع، درمان قاطع و سریع می تواند به کنترل این بیماری و کاهش میزان صدمه ی مفصل کمک کند.

اهداف درمانی در بیماری آرتریت روماتوئید چیست؟


اولین هدف درمان آرتریت روماتوئید تسکین درد، سفتی و تورم مفاصل است که انجام فعالیت های روزانه را مشکل می سازند. هدف دوم این است که پیشرفت بیماری کند شود. پزشک ممکن است برای دست یابی به هدف اول داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) را تجویز کند و برای دست یابی به هدف دوم داروهایی که تحت عنوان داروهای ضد روماتیسم (DMARDs) شناخته شده اند، تجویز کند. درمان شامل فیزیوتراپی و ورزش نیز می شود.

داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی:

 داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی داروهای خط اول مورد استفاده در درمان آرتریت جوانان هستند و هنوز درمان اولیه این بیماری محسوب می شوند. داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی باید حداقل به مدت 6 تا8 هفته استفاده شوند تا بتوانیم ارزیابی کنیم که آیا آنها در کنترل درد و التهاب مؤثر بوده اند یا نه . بررسی های آزمایشگاهی ممکن است به منظور ارزیابی سمیت دارویی در کودک انجام شود. این داروها به صورت شربت یا قرص هستند. نحوه ی تجویز دارو یک تا چهار بار در روز استفاده می شوند. عوارض جانبی احتمالی داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی عبارتند از: درد معده، تهوع و استفراغ، کم خونی، سردرد، وجود خون در ادرار، درد شدید شکم و زخم معده، شکستگی پوست و ایجاد ضایعه ی پوستی در آن (مخصوصاً در اثر ناپروکسن) و مشکل در تمرکز.

داروهای ضد روماتیسم

این داروها درد یا التهاب را بلافاصله بهبود نمی بخشند، در عوض آنها هفته ها تا ماهها پس از شروع درمان اثرات مفیدی را برای اصلاح روند تخریبی بیماری مفصل (مثل ساییدگی مفصل یا غضروف و تخریب استخوان) ایجاد می کنند. بنابراین، آنها به نام داروهای ضد روماتیسم، با عملکرد آهسته یا داروهای ضدروماتیسم اصلاح کننده بیماری نامیده می شوند. این داروها غالباً همراه با داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی استفاده می شوند. از آنجایی که اینها داروهای قویتری هستند، کودکان نیاز به انجام آزمایشات مکرر به منظور ارزیابی مسمومیت ناشی از دارو دارند. برخی از این داروها در زیر شرح داده شده اند.

هیدروکسی کلروکین:

هیدروکسی کلروکین (پلاکنیل) در کنترل درد و تورم مفصل استفاده می شود. با این که این دارو در همه موارد کمک کننده نیست، در زمانی که به متوتروکسات یا طلا کاملاً موثر نبوده باشد، مفید است. عوارض جانبی هیدروکسی کلروکین عبارتند از ناراحتی معده، راش پوستی و آسیب چشم. کودکی که از این دارو استفاده می کند، باید حداقل هر 6 ماه یک بار برای معاینه چشم به چشم پزشک مراجعه کند.

پنی سیلامین:

 پنی سیلامین به شکل قرص استفاده می شود. عوارض جانبی آن عبارتند از اسهال، راش پوستی، کهیر یا خارش، زخم های دهان، تهوع یا استفراغ، درد معده، کاهش میل به غذا یا اشتها، تورم غدد، خونریزی یا کبودی غیر طبیعی یا نصف.

سولفاسالازین:

سولفاسالازین به صورت قرص تجویز می شود عوارض جانبی آن عبارتند از ناراحتی معده، درد معده، اسهال، سرگیجه، سردرد، حساسیت به نور، خارش، کاهش اشتهاف اختلالات کبدی، کاهش تعداد سلولهای خونی، تهوع، استفراغ یا راش پوستی.

ترکیبات طلا:

ترکیبات طلا برای تخفیف دادن خشکی صبحگاهی و کنترل درد و تورم مفصل استفاده می شوند. شکل خوراکی آن روزانه استفاده می شود. شکل تزریقی آن به صورت هفتگی به مدت 5 یا 6 ماه و سپس یک یا دو بار در ماه برای هر مدت زمانی که لازم باشد، استفاده می شود. عوارض جانبی آن عبارتند از راش پوستی، زخم های دهان، مشکلات کلیوی، شمارش پایین سلول های خونی یا کم خونی.

متوترکسات:

متوترکسات به صورت خوراکی و به شکل شربت یا قرص و یا تزریقی (در مقادیر هفتگی) استفاده می شود. معمولاً مقادیر کم متوترکسات (که معمولاً با همین مقدار تجویز می شود) عوارض جانبی کمی گزارش شده است، اما کنترل آزمایشگاهی منظم، مهم است دارد. عوارض جانبی می تواند شامل تهوع، زخم های دهان، اسهال، شمارش پایین گلبولهای سفید، التهاب ریه، عفونت سینوسی و التهاب کبد باشد. در طول زمان مصرف این دارو، از مصرف مشروبات الکلی و استعمال دخانیات خودداری شود.

آزاتیوپرین:

آزاتیوپرین به شکل قرص استفاده می شود. عوارض جانبی آن شامل سرفه، تب و لرز، کاهش اشتها، تهوع یا استفراغ، راش پوستی، خونریزی یا کبودی غیر طبیعی، خستگی یا ضعف غیر طبیعی یا نازایی است.

سیکلوفسفامید:

سیکلوفسفامید به شکل قرص با مصرف روزانه یا به شکل تک دوز داخل وریدی استفاده می شود. عوارض جانبی آن شامل وجود خون در ادرار، یا سوزش ادرار، احساس گیجی، سرفه، سرگیجه، تب و لرز، عقیمی، کاهش اشتها، تهوع یا استفراغ، خونریزی یا کبودی غیر طبیعی، خستگی یا ضعف غیر طبیعی، نازایی و افزایش خطر سرطان می باشد.

سیکلو سپورین:

سیکلوسپورین به شکل شربت یا قرص استفاده می شود. عوارض جانبی، شامل خونریزی از لثه ها، یا لثه های متورم و دردناک، اقتباس دادن بدن، بالا رفتن فشار خون، پرمویی، مشکلات کلیوی، کاهش اشتها، لرزیدن و تکان خوردن و لرزش ریز دستها (Tremor) می باشد.

کورتون (کورتیکواستروئیدی):

داروهای گلوکوکورتیکوئیدی دگزامتازون، متیل پردنیزلون، پردنیزولون و پردنیزون قوی ترین داروهای ضدالتهابی هستند و زمانی در درمان بیماری های روماتیسمی استفاده می شوند که یا بیماری شدید باشد و یا به داروهای دیگر پاسخ نداده باشند. به دلیل عوارض جانبی فراوان، باید با احتیاط مصرف شوند. در صورت تجویز گلوکوکورتیکوئیدها باید با کمترین مقدار ممکن، و در کوتاهترین زمان ممکن استفاده شود. معمولاً دارو به صورت خوراکی و به شکل قرص یا شربت استفاده می شود. این دارو همچنین می تواند به شکل تزریقی به داخل خود مفصل یا داخل عضله یا داخل ورید استفاده شود. عوارض جانبی احتمالی این دارو عبارتند از فشار خون بالا، پوکی استخوان، سندرم کوشینگ (افزایش وزن، صورت گرد و ماه مانند، پوست نازک، ضعف عضلانی، استخوانهای شکننده)، آب مروارید، کاهش سرعت رشد، کاهش مقاومت نسبت به عفونت ها، تغییرات ناگهانی خلق، افزایش اشتها و وزن، افزایش خطر ابتلا به زخم معده. کودکی که داروهای گلوکوکورتیکوئیدی مصرف می کند، باید از گردن بند یا دست بند خاصی استفاده کند که روی آن نوشته شده است که این بیمار از روش گلوکوکورتیکویید استفاده می کند. این نشان، کارمندان اورژانس مراکز پزشکی را آگاه ساخت تا در صورت نیاز به انجام عمل جراحی یا هنگامی که کودک به صورت جدی آسیب دیده داروهای لازم و مورد نیاز را به کودک بدهند.

ضد دردها:

ضددردها (استامینوفن، ترامادول) التهاب را بهبود نمی بخشند، اما باعث تکسین درد می شوند. این داروها تنها در صورت توصیه پزشک و به همراه سایر داروها باید استفاده شوند. عوارض جانبی آن شامل سرگیجه، تهوع، یبوست، سردرد و خواب آلودگی است.

انواع آرتریت جوانان و بیماری های وابسته

آرتریت

آرتریت به مفهوم التهابی (تورم، گرما و درد) است که مفاصل را درگیر می کند. آرتریت معمولاً یک بیماری مزمن است، بدین معنی که ممکن است ماهها یا سالها طول بکشید. آرتریت جوانان (کودکان) به آرتریت یا بیماری وابسته آرتریتی ( مثل بیماری روماتیسمی) گفته می شود که تا قبل از سن 15 سالگی فرد را مبتلا کند. حدود 285000 کودک در ایالات متحده به نوعی از آرتریت جوانان مبتلا هستند.حدود 100 نوع بیماری دیگر شامل بیماری های نخاع، بافت هم بند و اختلالات غیر التهابی مثل فیبرومیالژی نیز می توانند در کودکان ایجاد آرتریت کنند.

انواع آرتریت جوانان


مهم است که مشخص شود کودکتان به آرتریت یا یک بیماری در ارتباط با آن و یا چه نوعی از آرتریت مبتلا است چرا که درمان مختلف آن، متفاوت است. تشخیص و درمان زودهنگام، برای کند ساختن روند پیشرفت یا پیشگیری از آسیب بافت یا مفصل مهم و اساسی است.

آرتریت روماتوئید جوانان (کودکان)

آرتریت روماتوئید جوانان، شایعترین نوع آرتریت در کودکان است. این  بیماری، اغلب یک بیماری خفیف است که مشکلات کمی ایجاد می کند، اما در موارد شدید بیماری می تواند عوارض جدی تولید کند. شایعترین تظاهرات آرتریت روماتوئید جوانان، التهاب و تورم مفاصل، تغییر دامنه ی حرکت مفصل، آسیب مفصل و تغییر رشد آن است.

نشانه ها و علائم آرتریت روماتوئید جوانان از کودکی به کودک دیگر و حتی روز به روز متفاوت است.

هیچ آزمایش واحدی برای تشخیص آرتریت جوانان وجود ندارد. این بیماری با وجود آرتریت فعال در دو یا چند مفصل به مدت حداقل 6 هفته (پس از اینکه وجود سایر بیماری ها رد شده باشد) تشخیص داده می شود.

سه نوع اصلی آرتریت روماتوئید جوانان وجود دارد:

  • پلی آرتیکولار (چند مفصلی): که حداقل 5 مفصل را مبتلا می کند.
  • پاسی آرتیکولار که حداکثر 4 مفصل را مبتلا می کند
  • آرتریت روماتویید جوانان با شروع سیستمیک که هم مفاصل و هم اعضاء دیگر بدن را درگیر می کند.

اسپوندیلو آرتروپاتی جوانان

اسپوندیلو آرتروپاتی ها گروهی از بیماری ها هستند که ستون مهره ها را درگیر می کنند. این بیماری ها شامل اسپوندیلیت آنکیلوزان جوانان، سندرم آرتروپاتی و انتروپاتی سرنگاتیو (سندرم SEA)، آرتریت های وابسته به بیماری التهابی روده، آرتریت واکنشی و سندرم رایتر (Reiter’s syndrome) هستند. اسپوندیلو آرتروپاتی ها بیشتر در پسرها روی می دهند تا دخترها.

شروع این بیماری می تواند حاد باشد، و باعث تب و درگیری تعداد زیادی از مفاصل در کودک شود.

آرتریت پسوریاتیک جوانان

آرتریت پسوریاتیک جوانان، هم پسرها و هم دخترها را مبتلا می کند و ممکن است با پسوریازیس پوستی همراه باشد. علایم آن در کودکان عبارتند از درد و تورم مفصل، حفره دار شدن ناخن ها یا ایجاد برجستگی روی ناخن ها، ایجاد راش پشت گوشها و بر پلک چشم ها و آرنج ها یا زانوها و خط جمجمه یا ناف. ممکن است وراثت در بروز بیماری آرتریت پسوریاتیک نقش داشته باشد.

لوپوس جوانان

لوپوس سیستمیک اریتماتوی (لوپوس یا SLE) یک بیماری التهابی مزمن است که با تب و ضایعات پوستی مشخص می شود که گاهی وجود دارند و گاهی نیستند. این بیماری در کودکان زیر 5 سال (غیر از نوع نوزادی آن) نادر است. اغلب کودکان مبتلا به لوپوس، بیماری را در دوران جوانی نشان می دهند. لوپوس می تواند پوست، کلیه ها، ریه ها، قلب، مغز، مفاصل، عضلات، عروق خونی، معده و چشم ها را درگیر کند.

درماتومیوزیت جوانان

درماتوموزیت جوانان (JDMS) یک بیماری التهابی است که باعث راش پوستی و ضعف عضلات می شود. 20 درصد کودکان مبتلا به درماتومیوزیت جوانان، آرتریت دارند. درمانتومیوزیت جوانان در دخترها بیشتر شیوع دارد و اغلب در کودکان بین سنین 5 تا 14 سالگی رخ می دهد.

تشخیص آرتریت جوانان


پزشک فرزندتان ممکن است لازم باشد به منظور تشخیص نوع آرتریت یا بیماری وابسته به آن اقدامات زیادی انجام دهد. مراحل اصلی تشخیص شامل موارد زیر است:

الف) گرفتن یک شرح حال جامع برای تعیین طول مدت وجود علایم بیماری، رد سایر علل احتمالی، مثل عفونت های ویروسی و پیدا کردن اعضایی از خانواده که ممکن است به نوعی از آرتریت که احتمالاً ارثی است مبتلا بوده اند.

ب) انجام معاینه بالینی به منظور پیدا کردن التهاب مفصل، راش، ندول و مشکلات چشمی که می توانند مطرح کننده آرتریت جوانان باشند.

ج) انجام بررسی های آزمایشگاهی به منظور رد سایر بیماری ها. این آزمایش ها شامل موارد زیر است:

  • آزمایش سرعت رسوب گویجه های سرخ (ESR)
  • آزمایش آنتی بادی آنتی نوکلئاز (ANA)
  • آزمایش عامل روماتوئید (RF)
  • آزمایش هموگلوبین و تجزیه ادرار (UA)

د) عکس برداری از مفاصل به منظور یافتن عفونت ها، تومورها یا شکستگی ها.

هـ) آزمایش مایعات مفصلی و بافتی به منظور یافتن عفونت ها یا التهاب .

درمان آرتریت جوانان


تشخیص زودهنگام و درمان مناسب این گروه بیماری های پیش آگهی بهتری دارد. درمان فرزندتان بر اساس نوع آرتریتی که به آن مبتلاست و علایم ویژه آن صورت می گیرد. اهداف هر برنامه درمانی برای آرتریت جوانان کنترل التهاب، تسکین درد، پیشگیری یا کنترل آسیب مفصل و به حداکثر رساندن توانایی های عملکردی مفصل است. برنامه درمانی فرزندتان معمولاً شامل دارو، ورزش، مراقبت از چشم ها، مراقبت از دندان ها، رژیم غذایی سالم است. درمانهایی مثل جراحی برای مشکلات خاص و مزمن ممکن است لازم باشد. برخی پزشکان دریافته اند که می توان درد بیمار را با ترکیب درمان دارویی با روش هایی مثل آرامبخشی عضلات، تنفس آرامش بخشی، و تصویر سازی آگاهانه کاهش داد. از آنجایی که روش های زیادی در درمان کودکان مبتلا به آرتریت روماتوئید جوانان استفاده می شود، روش درمانی ایده آل مراقبت تیمی یا مراقبت هماهنگ شده نیز نامیده می شود.

تیم مراقبتی فرزندتان از متخصصین متفاوتی تشکیل شده که با یکدیگر تلاش می کنند تا یک برنامه درمانی کامل به فرزندتان ارائه کنند. این متخصصین عبارتند از: متخصص فیزیوتراپی یا متخصص طب کار، متخصص تغذیه، متخصص چشم، روانپزشک، متخصص کلیه، متخصص نورولوژی، متخصص گوارش، متخصص قلب، متخصص ریه، دندانپزشک، پرستاران خانوادگی، جراح ارتوپد.

مراکز روماتولوژی اطفال واقع در بسیاری از مراکز درمانی مهم، این نوع مراقبت را در یک محل ارائه می کنند. اگر شما در نزدیکی یک مرکز روماتولوژی اطفال زندگی نمی کنید، پزشک فرزندتان شما را به متخصصین مورد نظر ارجاع خواهد داد.